Plan koji bi Evropi omogućio samostalniju odbranu u okviru postojećih NATO struktura dobija sve veću podršku, posebno nakon značajnog zaokreta Njemačke, koja je ranije bila protiv ovakvog pristupa.
Prema informacijama koje prenosi Wall Street Journal, riječ je o konceptu koji neki nazivaju „evropskim NATO-om“. Njegov cilj nije zamjena Saveza, već jačanje evropske uloge i osiguranje kontinuiteta odbrane čak i u slučaju povlačenja Sjedinjenih Američkih Država.
Plan predviđa jačanje evropskih kapaciteta u komandnim strukturama i nadopunu američkih vojnih resursa evropskima, uz zadržavanje osnovne funkcije odvraćanja, posebno prema Rusiji.
Ključni trenutak za ovaj plan bio je politički zaokret u Berlinu. Njemačka, koja je decenijama insistirala na oslanjanju na američku sigurnosnu garanciju, sada razmatra veće preuzimanje odgovornosti zbog sumnji u pouzdanost SAD-a, posebno tokom i nakon mandata Donalda Trumpa.
Promjena stava dodatno je ubrzana nakon Trumpovih prijetnji napuštanjem NATO-a i zaoštravanja odnosa između SAD-a i evropskih saveznika.
Za razliku od ranijih američkih zahtjeva da Evropa više ulaže u odbranu, ovaj put evropske zemlje same pokreću proces jačanja svojih kapaciteta.
U planiranje su uključene zemlje poput Velike Britanije, Francuske, Poljske, nordijskih država i Kanade, a fokus je na konkretnim pitanjima poput protivzračne odbrane, logistike i vojnog komandovanja.
Ipak, ostvarenje ovih ambicija suočava se s ozbiljnim izazovima. NATO je historijski izgrađen oko američkog liderstva, a ključne funkcije poput nuklearnog odvraćanja i obavještajnih sistema i dalje zavise od SAD-a.
Zbog toga se sve više govori o mogućnosti da Francuska i Velika Britanija prošire svoju ulogu u nuklearnoj zaštiti Evrope, iako takav scenario nosi političke i sigurnosne dileme.
Evropska inicijativa predstavlja jedan od najvećih strateških zaokreta unutar NATO-a u posljednjim decenijama.
Cilj je jasan, zadržati transatlantski savez, ali istovremeno osigurati da Evropa može samostalno reagovati u slučaju promjena u američkoj politici.
